آمایش و توسعه نواحی ساحلی و مرزی

آمایش و توسعه نواحی ساحلی و مرزی

توسعه مدل نظری رفتار برنامه‌ریزی‌شده در تبیین پذیرش کشاورزی هوشمند اقلیمی با تأکید بر نقش دانش اقلیمی در منطقه ساحلی چابهار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22034/jpd.2026.2092042.1074
چکیده
ناامنی غذایی و تغییرات اقلیمی مهم‌ترین چالش‌های جهانی هستند که پایداری کشاورزی را تهدید می‌کنند. کشاورزی هوشمند اقلیمی رویکردی مؤثر برای افزایش تاب‌آوری و سازگاری با تغییرات اقلیمی است. با این حال، نقش عوامل شناختی به‌ویژه دانش اقلیمی در پذیرش این رویکرد کمتر بررسی شده است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف توسعه نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده از طریق افزودن سازه دانش اقلیمی در تبیین پذیرش کشاورزی هوشمند اقلیمی در منطقه ساحلی چابهار انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای ساختاریافته شامل 24 گویه مبتنی بر 6 سازه گردآوری شد. روایی و پایایی ابزار تأیید گردید و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS و روش مدل‌سازی معادلات ساختاریPLS تحلیل شدند. نتایج نشان داد مدل پیشنهادی از برازش و قدرت تبیین مناسبی برخوردار است. نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری ادراک‌شده 59 درصد از واریانس قصد رفتاری را تبیین کردند و قصد رفتاری نیز 51 درصد از واریانس رفتار پذیرش CSA را توضیح داد. تمام فرضیه‌های پژوهش تأیید شدند. هنجار ذهنی (391/0= β) بیشترین تأثیر را بر قصد رفتاری داشت و پس از آن کنترل رفتاری ادراک‌شده و نگرش قرار گرفتند. همچنین دانش اقلیمی اثر مثبت و معناداری بر نگرش (631/0= β)، هنجار ذهنی (594/0= β) و کنترل رفتاری ادراک‌شده (563/0= β) داشت. یافته‌ها نشان داد دانش اقلیمی از طریق تقویت عوامل شناختی و اجتماعی، پذیرش کشاورزی هوشمند اقلیمی را افزایش می‌دهد. بنابراین، ارتقای دانش اقلیمی از طریق برنامه‌های آموزشی و ترویجی می‌تواند نقش مؤثری در گسترش CSA و افزایش تاب‌آوری کشاورزان در برابر تغییرات اقلیمی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Extension of the Theory of Planned Behavior for Explaining Climate-Smart Agriculture Adoption: The Role of Climate Knowledge in the Coastal Region of Chabahar

نویسنده English

Zeinab Asadi
Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agriculture, Razi University, Kermanshah, Iran
چکیده English

Food insecurity and climate change are the most significant global challenges threatening agricultural sustainability. Climate-smart agriculture is an effective approach to enhancing resilience and adaptation to climate change. However, the role of cognitive factors - particularly climate knowledge - has received less attention in the adoption of this approach. Accordingly, this study aims to extend the Theory of Planned Behavior (TPB) by incorporating climate knowledge to explain the adoption of climate-smart agriculture in Chabahar coastal region. Data were collected using a structured questionnaire comprising 24 items based on six constructs. The validity and reliability of the instrument were confirmed, and the data were analyzed using SPSS and SmartPLS software through partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). The results indicated that the proposed model exhibited adequate fit and explanatory power. Attitudes, subjective norms, and perceived behavioral control explained 59% of the variance in behavioral intention, while behavioral intention accounted for 51% of the variance in CSA adoption behavior. All research hypotheses were confirmed. Subjective norm had the greatest influence on behavioral intention (β = 0.391), followed by perceived behavioral control and attitude. Additionally, climate knowledge had a positive and significant effect on attitude (β = 0.631), subjective norm (β = 0.594), and perceived behavioral control (β = 0.563). The findings indicate that climate knowledge enhances adoption of climate-smart agriculture by reinforcing cognitive and social factors. Therefore, enhancing climate knowledge through educational and extension programs can play an effective role in promoting CSA and increasing farmers' resilience to climate change.

کلیدواژه‌ها English

'Climate Knowledge'
'Chabahar's Coastal Farmers'
'Climate-Smart Agriculture'
'Theory of Planned Behavior

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 29 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 15 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 01 شهریور 1405