https://mag.iuc.ac.ir/ آمایش و توسعه نواحی ساحلی و مرزی fa daily 1 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 https://mag.iuc.ac.ir/article_736279.html سازمان‌دهی ساختار روابط میان انسان و فضا می‌تواند در کنار توسعه پایدار اقتصادی و بهبود شاخص‌های اجتماعی، تفاوت میان مناطق را کاهش دهد. هدف این پژوهش ارزیابی استراتژیک قابلیت‌های توسعه مناطق خشک (استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سمنان) به منظور توسعه این مناطق است. این پژوهش، با روش توصیفی ـ تحلیلی، فهرست کردن عوامل تأثیرگذار در توسعه مناطق موردمطالعه و با بهره‌گیری از مدل SWOT و روش IEA به ارزیابی استراتژیک توسعه در مناطق موردمطالعه پرداخته شد. نتایج مدل SWOT استان خراسان رضوی نشان داد که نقاط قوت این استان شامل موقعیت جغرافیایی آن به خصوص دروازه مبادلات کشور ایران با آسیای مرکزی و وجود مرقد مطهر امام رضا (ع) است. راهبرد تهاجمی به عنوان بهترین راهبرد در این استان تعیین گردید. نتایج مدل SWOT برای استان خراسان جنوبی نشان داد موقعیت این استان در حمل‌ونقل جاده‌ای و سطح امنیت به عنوان نقاط قوت توسعه آن مطرح است. در مقابل عواملی همچون شرایط اقلیمی نامناسب به خصوص تداوم خشک‌سالی به عنوان مهم‌ترین ضعف این استان می‌باشد. در این استان، بهترین راهبرد از نوع تدافعی است. https://mag.iuc.ac.ir/article_735494.html پژوهش به بررسی عوامل مؤثر بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های دریایی با هدف دستیابی به جایگاه قطب منطقه‌ای می‌پردازد. اهمیت بنادر دریایی به عنوان قلب تپنده تجارت جهانی و توسعه اقتصادی مناطق مختلف مورد تأکید قرارگرفته است. مسئله بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های دریایی به عنوان موانع اصلی شناسایی‌شده‌اند. هدف اصلی این مطالعه، ارائه راهکارهای جامع برای بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های دریایی و ارتقای عملکرد بنادر در سطح منطقه‌ای و جهانی است. این مطالعه با نگاهی جامع به بررسی هفت عامل اساسی و فراتر از توصیف نظری به ارائه راهکارهای عملی می‌پردازد. این مطالعه از یک رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) برای تحلیل عوامل مؤثر بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های دریایی استفاده می‌کند. در بخش کیفی، از روش تحلیل محتوا و مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه دریایی برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده‌شده و در بخش کمی، از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار SmartPLS برای تحلیل داده‌ها استفاده‌شده است. داده‌های کمی از طریق پرسشنامه‌های مبتنی بر طیف لیکرت جمع‌آوری‌شده‌اند. هفت عامل اصلی مؤثر بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های دریایی شناسایی شدند: موقعیت جغرافیایی و منطقه‌ای، سیاست‌ها و اقدامات حکومتی، تجارت و بازارهای محلی و بین‌المللی، فناوری و زیرساخت‌ها، عوامل اقتصادی و هزینه‌ها، عوامل اقلیمی و آب و هوایی، انرژی و منابع تجدیدپذیر. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران بنادر در تدوین استراتژی‌های توسعه‌ای کمک کند. شناخت دقیق و تحلیل این عوامل به برنامه‌ریزی استراتژیک و مدیریت بهینه منابع دریایی کمک شایانی می‌کند. https://mag.iuc.ac.ir/article_735495.html پژوهش حاضر اقدام به بررسی نقش برنامه‌ریزی فضایی در مدیریت بهینه مهاجرت‌های اقلیمی در شهرهای جنوبی ایران (منطقه 8 آمایشی کشور) و معرفی راهکارهای برنامه‌ریزی فضایی جهت مدیریت بهتر مهاجرت‌های اقلیمی پرداخته است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی (از نوع توسعه‌ای راهبردی)، و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی و به لحاظ رویکرد پژوهش، استقرایی است. روش گردآوری اطلاعات مبتنی بر روش مطالعات اسنادی-پیمایشی مبتنی بر تکنیک دلفی بوده که با استفاده از روش تحلیل تأثیر متقابل اقدام به شناسایی پیشران‌های پژوهش شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 47 متخصص و کارشناس در زمینه توسعه منطقه‌ای و آمایش سرزمین است که بر اساس روش گلوله برفی انتخاب‌شده‌اند. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها و تحلیل ساختاری تأثیرگذاری هر یک از شاخص‌های مؤثر بر برنامه‌ریزی فضایی شهرهای جنوبی ایران از نرم‌افزار میک‌مک استفاده‌شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که از میان 41 عامل بررسی‌شده، 10 عامل توزیع جمعیت، تأثیرات اقتصادی، برنامه‌ریزی دولتی، سیاست ملی، مهاجرت اقلیمی، منابع طبیعی و پایدار، بهره‌وری انرژی، منابع آب، امنیت اجتماعی و آلودگی هوا به عنوان پیشران‌های کلیدی مؤثر در برنامه‌ریزی فضایی شهرهای جنوبی ایران اثرگذار هستند. همچنین نشان می‌دهد که مهاجرت‌های اقلیمی، که به‌طور عمده ناشی از تغییرات آب و هوایی، کمبود منابع آب، و شرایط اجتماعی و اقتصادی هستند، نیازمند مدیریت و برنامه‌ریزی جامع و هماهنگ است. پیشران‌هایی نظیر توزیع جمعیت، تأثیرات اقتصادی، سیاست‌های دولتی، و بهره‌وری انرژی نقش حیاتی در شکل‌گیری یک ساختار فضایی پایدار دارند که بتواند با چالش‌های منطقه‌ای مقابله کند. https://mag.iuc.ac.ir/article_736338.html گردشگری ساحلی پدیده‌ای متناقض و پیچیده است. صنعتی ارز آور، متعادل‌کننده توسعه اقتصادی در سطح مناطق و برقرارکننده توزیع عادلانه درآمد و همچنین برخوردار از نقش اساسی در ایجاد مشاغل و منابع تکمیلی مستقیم و ثانوی درآمد است که می‌تواند با انتقال ثروت از جوامع دارا و تزریق آن به اقتصاد کشورهای جهان سوم، امیدبخش‌ترین ابزار توسعه برای شهرها و روستاهای هدف گردشگری باشد. لذا هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر صنعت گردشگری بر توسعه اقتصادی سکونتگاه‌های ساحلی در روستاهای هدف گردشگری رمین و تیس شهرستان چابهار می‌باشد. روش تحقیق از نظر هدف کاربردی، بر حسب ماهیت کمی و نحوه اجراء آن، توصیفی- تحلیلی می‌باشد. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم‌افزارهای SPSS و GIS Arc و روش‌های (مدل جنگل تصادفی و شاخص IGR) استفاده شد. نتایج آزمون با توجه به میزان میانگین به‌دست‌آمده (بیشتر از عدد 3) در شاخص‌های اقتصادی، نشان‌دهنده تأثیر مثبت صنعت گردشگری در توسعه اقتصادی می‌باشد. همچنین نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد، بین شاخص‌های اقتصادی و صنعت گردشگری شهرستان چابهار، در سطح معناداری کمتر از 05/0، ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. در ادامه نتایج آزمون دو جمله‌ای نشان داد، جذب گردشگر بر توسعه زیربنایی، رشد اشتغال و افزایش درآمد روستاهای رمین و تیس در شهرستان اثرگذار است. در نهایت طبق نتایج روش تحلیل شبکه‌ای مشخص شد بیشتر سطح محدوده شهرستان در وضعیت کاملاً نامناسب قرارگرفته است اما مناطق محدوده خط ساحلی با تأکید بر روستاهای تیس و رمین، در وضعیت مناسب قرار دارد.