دانشگاه بین المللی چابهار آمایش و توسعه نواحی ساحلی و مرزی 3116-0549 1 1 2025 04 21 Spatial analysis of the pattern of rural population in the stability of the residential environment of Shabestar تحلیل فضایی الگوی جمعیت روستایی در پایداری محیط سکونتگاهی شبستر 35 52 711939 10.22034/jpd.2024.2011854.1048 FA حسن مؤمنی گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-8464-6196 مجتبی دنیایی داریان گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2024 12 13 <span>Researches in the field of spatial analysis, especially in rural areas, provide a broader view of the conditions of spatial settlement and, if comparative, provide a suitable reflection of the current and past situation of the evaluated territory. Therefore, examining the spatial distribution of population in a country like Iran can reveal issues such as imbalance in the network of population settlement and exploitation of territorial resources in the stable field of the geographical environment. This research, based on its mission, focuses on the villages of Shabestar city and seeks to analyze the spatial distribution pattern of the population of rural settlements and the distribution of the population of these areas in the city. Based on this, the research method is applied and with an analytical-descriptive approach based on the collection of statistical, documentary and library data. Spatial analysis tools with ArcGIS Pro software have been used in this process. The results of the research showed that in the nearest neighborhood model, the calculated standard score indicates the randomness of the residential pattern and was statistically significant. In the multi-interval spatial pattern analysis, due to the positive results, it is partially benefited from the population cluster pattern at the city level. Also, in determining Moran's autocorrelation index, it can be concluded that the prevailing spatial pattern is random and the rural population is randomly distributed in the city. This test completes and confirms the settlement conditions and the population of the villages of Shabestar city. In the final results of the investigation of the time periods from 2006 to 2016, it was shown that the number of residential density (hot spots) increased from one number in 2006 to several numbers in 2016, which is indicative of the movement towards clustering and up to It shows the limit of the polar pattern.</span> <span dir="RTL" lang="FA">پژوهش‌های حوزه تحلیل فضایی به‌ویژه در نواحی روستایی دید وسیع‌تری نسبت به شرایط استقرار مکانی و در صورت تطبیقی بودن انعکاس مناسبی از وضعیت حال و گذشته قلمرو مورد ارزیابی ارائه می‌دهد. ازاین‌رو بررسی توزیع فضایی جمعیت در کشوری مانند ایران می‌تواند مسائلی مانند عدم تعادل در شبکه استقرار جمعیت و بهره‌برداری از منابع سرزمینی در حوزه پایدار محیط جغرافیایی را نمایان سازد. این پژوهش نیز بنا بر رسالت خود با تمرکز بر روستاهای شهرستان شبستر به دنبال تحلیل الگوی توزیع فضایی جمعیت سکونتگاه‌های روستایی و نحوه توزیع جمعیت این نواحی در شهرستان است. بر این اساس روش پژوهش، کاربردی و با رویکرد تحلیلی- توصیفی مبتنی بر جمع‌آوری داده‌های آماری، اسنادی و کتابخانه‌ای است. در این فرآیند از ابزارهای تحلیل فضایی با نرم‌افزار آرک جی آی اس پرو استفاده‌شده است. نتایج پژوهش نشان داد که در مدل نزدیک‌ترین همسایگی امتیاز استاندارد محاسبه‌شده دال بر تصادفی بودن الگوی سکونتگاهی است و از نظر آماری معنادار بوده. در تحلیل الگوی فضایی چند فاصله‌ای به دلیل نتایج مثبت، تا حدی از الگوی خوشه‌ای جمعیت در سطح شهرستان بهره‌مند است. همچنین در تعیین شاخص خودهمبستگی موران می‌توان نتیجه گرفت که الگوی فضایی حاکم تصادفی بوده و جمعیت روستایی در سطح شهرستان به‌صورت تصادفی توزیع‌شده‌اند. این آزمون تکمیل‌کننده و تأییدی بر شرایط استقرار اسکان و جمعیت روستاهای شهرستان شبستر است. در نتایج نهایی بررسی مقاطع زمانی سال‌های 1385 تا 1395 نشان داده شد که تعداد تراکم سکونتگاهی (لکه‌های داغ) از یک عدد در سال 1385 به تعداد چند عدد در سال 1395 رسیده که بازگوکننده حرکت به سمت خوشه‌ای شدن بوده و تا حدی الگوی قطبی را نشان می‌دهد.</span> https://mag.iuc.ac.ir/article_711939_b2df8aac41f04fe080e488b8cb91f63f.pdf